We wrześniu Klub Filmowy „Pod Gilem” powraca po wakacyjnej przerwie. Tym razem zapraszamy na trzy wyjątkowe wieczory z twórczością Krzysztofa Kieślowskiego – jednego z najważniejszych polskich reżyserów, którego kino do dziś z niezwykłą przenikliwością pyta o przypadek, wybór, odpowiedzialność, wolność i granice ludzkich możliwości.
Rok 2026 jest szczególną okazją do przypomnienia twórczości Kieślowskiego – przypada bowiem 30. rocznica jego śmierci. Reżyser zmarł 13 marca 1996 roku, pozostawiając po sobie dzieła, które na stałe zapisały się w historii polskiego i światowego kina. Jego dorobek został również upamiętniony uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej jako wybitny element polskiego dziedzictwa narodowego.
Podczas trzech wrześniowych spotkań w Kinie za Rogiem pokażemy pięć filmów fabularnych i trzy dokumenty. Będzie to okazja, by spojrzeć na Kieślowskiego z różnych perspektyw – jako twórcę dokumentów, autora kina moralnego niepokoju, a wreszcie reżysera, który zdobył międzynarodową sławę dzięki filmom takim jak Krótki film o zabijaniu czy Krótki film o miłości.
19 września – miłość, przemoc i przemijanie
Pierwszy wieczór poświęcony będzie dwóm najsłynniejszym kinowym rozwinięciom Dekalogu oraz jednemu z najbardziej subtelnych dokumentów Kieślowskiego.
Spotkanie rozpocznie się o godz. 16 pokazem Krótkiego filmu o zabijaniu (1987). Film opowiada historię trzech mężczyzn, których drogi krzyżują się w ciągu jednego dnia: taksówkarza Mariana, młodego prawnika Piotra oraz 20-letniego Jacka, który dokonuje brutalnego morderstwa. Podczas procesu Piotr zostaje jego obrońcą. Jako zdecydowany przeciwnik kary śmierci próbuje zrozumieć człowieka, który dopuścił się zbrodni.
Kinowa wersja piątego odcinka Dekalogu rozwija przykazanie „Nie zabijaj”, zestawiając ze sobą dwa akty przemocy – morderstwo dokonane przez jednostkę oraz zabijanie wykonywane w majestacie prawa. Film przyniósł Kieślowskiemu m.in. Europejską Nagrodę Filmową, Złote Lwy w Gdyni oraz dwie nagrody na festiwalu w Cannes.
O godzinie 18 zobaczymy Krótki film o miłości (1988) oraz dokument Siedem kobiet w różnym wieku (1978).
W pierwszym z nich 19-letni Tomek obserwuje przez lunetę mieszkającą naprzeciwko Magdę. Fascynacja stopniowo przeradza się w potrzebę bliskości i miłość, podczas gdy Magda przekonuje chłopaka, że miłość nie istnieje, a jedynym, co naprawdę istnieje, jest pożądanie. Kieślowski opowiada tu nie tylko o uczuciu, lecz także o samotności, przekraczaniu granic i potrzebie kontaktu z drugim człowiekiem.
Siedem kobiet w różnym wieku to z kolei niezwykle subtelny dokument o czasie i przemijaniu. Siedem dni tygodnia odpowiada siedmiu etapom życia tancerek – od małych dziewczynek uczących się baletu po dojrzałą kobietę, która przekazuje swoje doświadczenie kolejnemu pokoleniu. W zaledwie 16 minut Kieślowski zamyka symboliczny cykl całego artystycznego życia.
Wieczór poprzedzi wprowadzenie Diany Dąbrowskiej – filmoznawczyni, krytyczki filmowej, edukatorki oraz dyrektorki artystycznej Festiwalu Filmowego Hommage à Kieślowski.
26 września – Kieślowski dokumentalista i kino moralnego niepokoju
Drugi wieczór przeniesie nas do lat 70., kiedy Kieślowski dopiero kształtował swój język filmowy – najpierw jako dokumentalista, a następnie jako twórca kina fabularnego.
O godz. 16 pokażemy Bliznę (1976) – pierwszy pełnometrażowy film fabularny reżysera.
Budowa wielkiego kombinatu chemicznego staje się punktem wyjścia do opowieści o władzy, odpowiedzialności i konsekwencjach decyzji podejmowanych przez ludzi stojących na czele systemu. Dyrektor Bednarz obejmuje kierownictwo budowy zakładu zlokalizowanego na terenie prastarej puszczy. Choć decyzja okazuje się fatalna, nie można już jej cofnąć. Narastają konflikty z mieszkańcami i robotnikami, a bohater coraz boleśniej przekonuje się, że nawet dobre intencje nie wystarczają, kiedy człowiek staje się częścią źle funkcjonującego systemu.
Choć miasto w filmie nazywa się Olecko, to jest to, tak naprawdę, Płock, a kombinat „grają” Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne.
O godz. 18 – Amator (1979) oraz dokument Refren (1972).
Amator to historia Filipa Mosza, który kupuje kamerę, aby filmować swoją nowo narodzoną córkę. Niewinna pasja szybko przeradza się jednak w coś znacznie poważniejszego. Kolejne filmy przynoszą bohaterowi uznanie, ale jednocześnie stawiają go przed coraz trudniejszym pytaniem: gdzie przebiega granica między prawem artysty do opowiadania świata a odpowiedzialnością za ludzi, których pokazuje?
Film, z wybitną rolą Jerzego Stuhra, jest jednym z najważniejszych dzieł kina moralnego niepokoju i opowieścią o wolności, jaką daje sztuka – ale również o cenie, jaką twórca może zapłacić za próbę opisywania rzeczywistości.
Wieczór uzupełni Refren – krótki, 15-minutowy dokument, w którym Kieślowski przygląda się instytucji zajmującej się formalnościami związanymi ze śmiercią człowieka. Druczki, formularze, pieczątki i procedury sprawiają, że nawet śmierć zostaje sprowadzona do administracyjnej czynności. Za oknami urzędu toczy się tymczasem zwyczajne życie. To krótki, ironiczny i przejmujący obraz biurokracji oraz świata, w którym nawet ostatnia droga człowieka musi zostać odpowiednio opisana i zarejestrowana.
30 września – przypadek, wybór i wolność
Trzeci, finałowy wieczór przeglądu odbędzie się 30 września o godz. 18. Zobaczymy dwa filmy, które w bardzo różny sposób stawiają pytanie o człowieka uwikłanego w mechanizmy większe od niego samego: Przypadek oraz Z punktu widzenia nocnego portiera.
Przypadek (1981) rozpoczyna się od pozornie banalnej sytuacji. Witek biegnie na pociąg. Od tego jednego momentu Kieślowski buduje trzy możliwe wersje życia bohatera. W jednej Witek angażuje się po stronie władzy, w drugiej trafia do środowiska opozycji, w trzeciej próbuje pozostać poza polityką.
Czy o naszym życiu decyduje przypadek, wybór czy przeznaczenie? Film nie daje łatwej odpowiedzi. Przypomina natomiast, że istnieją wartości, które nie powinny zależeć od okoliczności – przede wszystkim wewnętrzna autonomia człowieka i potrzeba zachowania przyzwoitości.
Podczas przeglądu pokażemy wersję filmu z 1981 roku, z przywróconymi fragmentami usuniętymi przez cenzurę.
Drugim filmem będzie Z punktu widzenia nocnego portiera (1977) – jeden z najmocniejszych dokumentów Kieślowskiego. Reżyser portretuje człowieka, dla którego regulamin staje się ważniejszy od drugiego człowieka, a kontrolowanie innych – pasją.
To jednocześnie portret konkretnej osoby i próba pokazania mechanizmu, dzięki któremu system autorytarny znajduje swoich gorliwych wykonawców. Film jest zarazem przerażający, groteskowy i miejscami zaskakująco ludzki.
Pokazy odbywają się w ramach Klubu Filmowego „Pod Gilem”. Ceny biletów: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły). Bilety można kupić w kasie kina oraz na www.bilety.pokis.pl.
Program:
19 września
- godz. 16 – Krótki film o zabijaniu
- godz. 18 – Krótki film o miłości + Siedem kobiet w różnym wieku
- wprowadzenie: Diana Dąbrowska
26 września
- godz. 16 – Blizna
- godz. 18 – Amator + Refren
30 września
- godz. 18 – Przypadek + Z punktu widzenia nocnego portiera