Mistrz filmowej melancholii, minimalistycznego humoru i opowieści o outsiderach zagubionych na obrzeżach świata – Jim Jarmusch po długiej przerwie pojawi się na ekranie Kina za Rogiem. W czerwcu zapraszamy na przegląd „To nie jest kino akcji!” – wyjątkowe spotkanie z wczesną twórczością jednego z najbardziej charakterystycznych autorów współczesnego kina.
Ascetyczne formalnie, oszczędne fabularnie i przesycone cierpkim humorem – wczesne kino Jima Jarmuscha wymyka się prostym klasyfikacjom, tworząc niemal osobny filmowy język. Inspirowany twórczością francuskiej Nowej Fali, zwłaszcza Jean-Luca Godarda i Jean-Pierre’a Melville’a, reżyser wypracował minimalistyczny styl, w którym atmosfera i rytm mają większe znaczenie niż klasyczna narracja. Amerykańskie tradycje filmowe splatają się tu z wpływami europejskimi i japońskimi, a długie, niespieszne ujęcia otwierają przestrzeń dla przypadkowych spotkań, drobnych gestów i ulotnych momentów bliskości.
Bohaterami filmów Jarmuscha są outsiderzy – ludzie żyjący na obrzeżach Ameryki, wyobcowani i niedostosowani do współczesnego świata. Takimi postaciami są zagubieni młodzi bohaterowie debiutanckich „Nieustających wakacji” i przełomowego „Inaczej niż w raju”, włóczący się bez celu po ulicach i zaułkach miast. Własnym rytmem żyją również pechowi więźniowie z „Poza prawem” oraz japońscy turyści tropiący ducha Elvisa Presleya w „Mystery Train”. Poczucie zawieszenia między czasem a przestrzenią towarzyszy także pasażerom i kierowcom „Nocy na ziemi”, podobnie jak bohaterom „Kawy i papierosów”. Z kolei William Blake, tytułowy bohater „Truposza”, pozostaje uosobieniem artysty idącego pod prąd.
13 czerwca (sobota)
godz. 16 – Poza prawem (USA, RFN 1986, 107 min.) komediodramat | reż. Jim Jarmusch | obsada: John Lurie, Roberto Benigni, Tom Waits. Bilety: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły).
Kultowa czarna komedia Jarmuscha, której akcja rozgrywa się na amerykańskim Południu. Więzienną celę gdzieś w Nowym Orleanie dzielą trzej pechowcy: bezrobotny DJ Zack (Tom Waits), stręczyciel Jack (John Lurie) i pokerzysta Roberto (Roberto Benigni). W przeciwieństwie do ponurych towarzyszy, ten ostatni, z trudem dukający po angielsku dziarski Włoch pełen jest optymizmu i nadziei, choć po prawdzie nie ma ku temu żadnych przesłanek. I to właśnie on obmyśli plan ucieczki, która powiedzie bohaterów przez zdradliwe bagna Luizjany do zagubionej pośród nich gospody…
Amerykańskie Południe to obszar spenetrowany przez Tennesse Williamsa i amerykańskie „czarne” kryminały z lat czterdziestych. „Poza prawem” jawi się w tym kontekście, jako ostentacyjny anty-kryminał. Sam Jarmusch nazwał go zresztą komedią „neo-bit-noir”, bazującą na kontraście pomiędzy oczekiwaniami rutynowej percepcji a ostentacyjną odmową ich spełniania. Na komediowy efekt pracuje także postać Roberto z jej włoskim temperamentem i językowymi lapsusami.
godz. 18 – Nieustające wakacje (USA 1980, 75 min.) dramat | reż. Jim Jarmusch | obsada: Chris Parker, Leila Gastil, John Lurie. Bilety: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły).
Dwa i pół dnia z życia Alliego Parkera, chłopaka, który nie skończył szkoły, nie pracuje, nie ma domu, i który mówi o sobie: „Jestem w pewnym sensie turystą… turystą na nieustających wakacjach”. Miejscem, które „zwiedza” podczas niekończących się włóczęg, jest Nowy Jork, a dokładnie jego „złe”, peryferyjne, zdegradowane dzielnice. Na swojej drodze Allie spotyka szaleńców, maniaków, outsiderów. Prowadzi z nimi krótkie rozmowy, załatwia drobne interesy i idzie dalej. Swojej dziewczynie mówi, że istnieją dwie przyczyny tych miejskich podróży: bezsenność i pragnienie ucieczki od samotności.
„Nieustające wakacje” to pierwszy pełnometrażowy i zarazem w pełni autorski film Jima Jarmuscha
17 czerwca (środa)
godz. 18 – Mystery Train (USA, Japonia 1989, 110 min.) komediodramat | reż. Jim Jarmusch | obsada: Masatoshi Nagase, Yûki Kudô, Nicoletta Braschi. Bilety: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły).
„Mystery Train” ma strukturę puzzli, jest rozsypaną układanką, której pełen obraz tworzy się w głowie widza. Akcja zbudowanego z pozornie niezależnych epizodów filmu rozgrywa się w podupadłym hotelu Arkada w Memphis w stanie Tennessee; rodzinnym mieście Elvisa Presleya. To tu zatrzymują się na chwilę bohaterowie opowieści: dwójka japońskich turystów, podróżująca śladami swoich muzycznych idoli; Włoszka, która w Stanach straciła męża, a także Amerykanka, która rozstała się właśnie ze swoim angielskim chłopakiem. Ich ścieżki przetną się na chwilę, a w tle rozlegnie się dźwięk wystrzału. Wszystkich nawiedzi też duch Elvisa. Zamiast unieśmiertelniającego kultu i miłości do idola widzimy jednak tylko jego rozpaczliwe pragnienie zmartwychwstania.
24 czerwca (środa)
godz. 18 – Noc na ziemi (Francja, Niemcy, USA, Japonia, W. Brytania 1991, 129 min.) komediodramat | reż. Jim Jarmusch | obsada: Winona Ryder, Gena Rowlands, Rosie Perez, Roberto Benigni, Isaach De Bankolé. Bilety: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły).
5 taksówek. 5 miast. Jedna noc. Podróż z bohaterami podszytego czarnym humorem, zanurzonego w świetle miejskich latarni i neonów filmu, rozpoczynamy wieczorem w Los Angeles, by podążać przez nocny Nowy Jork, Paryż, Rzym i przywitać blady, zimowy świt w Helsinkach. Kierowców i pasażerów łączy na chwilę szczególna więź – taksówki to konfesjonały, miejsca, w których nieoczekiwanie przecinają się ścieżki ludzi pochodzących z różnych światów, mających inny status i inne marzenia. Ktoś na chwilę zyskuje wgląd w cudze życie i może je naznaczy, może sam spojrzy na rzeczywistość w nowy sposób. Noc rozmyje kontury rzeczywistości i zmieni perspektywę. Na paryskiej ulicy zdarzy się chwila jasnowidzenia, Rzym w komiczny sposób połączy sacrum i profanum, w Helsinkach przyjdzie otrzeźwienie.
27 czerwca (sobota)
godz. 16 – Truposz (USA 1995, 121 min.) dramat | reż. Jim Jarmusch | obsada: Johnny Depp, Gary Farmer, Crispin Glover. Bilety: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły).
Psychodeliczny western”, jak nazwał „Truposza” sam Jim Jarmusch, to zaskakująca w dorobku amerykańskiego reżysera podróż w czasie. Ta opowieść przenosi nas na mityczny Dziki Zachód, gdzie młody księgowy (Johnny Depp) dokonuje przypadkowego zabójstwa, stając się tym samym człowiekiem wyjętym spod prawa. W ucieczce pomaga mu tajemniczy Indianin Nikt (Gary Farmer), przekonany, że księgowy William Blake to wielki poeta we własnej osobie. Ich wspólna podróż przeistacza się w oniryczną, egzystencjalną wędrówkę, której celem jest duchowe przebudzenie. Po drodze reżyser rozlicza filmowy western, a przede wszystkim obnaża skierowaną przeciw ludziom i naturze przemoc, na jakiej ufundowany został założycielski amerykański mit.
godz. 18 – Kawa i papierosy (USA 2003, 98 min.) komedia | reż. Jim Jarmusch | obsada: Bill Murray, Tom Waits, Iggy Pop, Cate Blanchette. Bilety: 15 zł (Klubowicze), 20 zł (zwykły).
Ten film powstał dla przyjemności – mówił po latach Jim Jarmusch, porównując strukturę złożonej z 11 epizodów „Kawy i papierosów”, do muzycznego albumu, zawierającego jedenaście piosenek. Każda jest o czymś innym, ale słuchane po kolei tworzą niepowtarzalną, wspólną aurę. Ich motywem przewodnim są oczywiście kofeina i nikotyna: nieodzowni towarzysze mniej lub bardziej istotnych rozmów i krótkich przerw. Bo bardziej, niż smakiem, kawa i papierosy pozwalają delektować się oferowanym w pakiecie z nimi czasem. W swoich – często improwizowanych – nowelkach, Jarmusch pozwala spotkać się na chwilę bohaterom, ale i aktorom. Przy kawiarnianych stolikach zatrzymują się na chwilę m.in. Tom Waits i Iggy Pop, Steve Coogan i Alfred Molina, Bill Murray z raperami RZA i GZA, Cate Blanchett z… Cate Blanchett, by pogadać o medycynie alternatywnej, wspólnych przodkach, Elvisie Presley’u, czy latach XX w Paryżu.
