Mapy, drogi, drogowskazy – BRUdoc2!

Już jutro rozpocznie się BRUdoc² – II Międzynarodowy Festiwal Filmu i Sztuki Brut / Outsiderów, poświęcony twórczości wymykającej się schematom, instytucjonalnym ramom i estetycznym konwencjom. Przez cały weekend publiczność będzie mogła zobaczyć niekonwencjonalne filmy dokumentalne, wziąć udział w wykładach, dyskusjach oraz wydarzeniach towarzyszących poświęconych outsider art i art brut.

II edycja pod hasłem: „Mapy, drogi, drogowskazy”

Druga edycja BRUdoc odbędzie się pod hasłem: „Mapy, drogi, drogowskazy” – jako metafory twórczej wędrówki, poszukiwania sensu życia, duchowej i artystycznej podróży, ale także realnych wypraw badaczy i dokumentalistów na peryferia — poza utarte ścieżki — w poszukiwaniu tego, co nieodkryte. Festiwal stanie się próbą stworzenia alternatywnych „map sztuki” oraz zrozumienia przestrzeni, kierunków i symboli, którymi posługują się twórcy outsiderzy, ale też przyszłości tego rodzaju twórczości.

W tym roku będziemy mieli kilka premier. Pokażemy m.in. najnowszy film Philippe’a Lespinasse’a o pierwszym dyrektorze Muzeum Kolekcji Art Brut w Lozannie – Michelu Thévozie oraz Danilo Proiettiego o Jeanie-Lucu Johannet’cie – twórcy, który kocha naturę i mity, pozostając dumnym anarchistą, wierzącym, że „kąt prosty jest dla geometrii tym, czym faszyzm dla polityki”. Chcemy również podzielić się z Państwem naszym najnowszym filmem pt. „Mechanika myśli”, którego realizację zakończyliśmy w lutym 2026 roku. To już siódmy film krótkometrażowy z cyklu „INNI” zrealizowany w Płockim Ośrodku Kultury i Sztuki im. Themersonów.

Zaprezentujemy także odnalezione w polskich archiwach dokumenty, m.in. zrealizowany w 1981 roku, zapomniany film o Januszu Bernasiewiczu (1908–1984) – twórcy z kręgu Habitants-Paysagistes z Jaworzni. O nim, jego ogrodzie i zachowanym dziedzictwie opowie etnograf dr Krzysztof Karbownik – kierownik Działu Badań Etnograficznych Parku Etnograficznego w Tokarni. Będzie to jeden z dwóch wykładów multimedialnych pod wspólnym tytułem „Sztuka spoza mapy. Jak ratować to, czego nikt nie chce”. Drugim będzie pokaz dokumentacji wideo oraz komentarz Bożeny Olszewskiej z Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu. Kierowniczka tamtejszego Działu Estetyki i Sztuki opowie o twórcy z kręgu Habitants-Paysagistes – Wiktorze Węglerskim (1909–1988).

Cel festiwalu

Celem festiwalu – obok pokazów filmowych – jest zwrócenie uwagi na europejskie, nieoczywiste dziedzictwo kulturowe (z fr. patrimoines irréguliers), tworzone „poza mapą” głównych nurtów poszukiwań i zainteresowań twórczością oraz kreatywnością. Prezentujemy twórców, ale także osoby, kolektywy i organizacje aktywnie działające na rzecz popularyzacji niezależnych postaw artystycznych oraz ratowania miejsc i dorobku związanego z twórczością spoza głównego nurtu sztuki.

Wydarzenia dodatkowe

Jednym z działań około festiwalowych będzie OKRĄGŁY STÓŁ poświęcony zagadnieniu tzw. „warsztatów partycypacyjnych” – jak określa je Michel Thévoz, wieloletni dyrektor Collection de l’Art Brut w Lozannie. Inicjatorką spotkania jest Katia Furter – koordynatorka projektów i rozwoju w Fondation Guignard w Szwajcarii, które jest naszym partnerem. Do stołu już zaprosiliśmy: Anne-Françoise Rouche – belgijską krytyczkę sztuki, kuratorkę i autorkę tekstów, związaną z ośrodkiem La „S” Grand Atelier w Vielsalm (Belgia), Alicję Debergut – prezeskę Towarzystwa Przyjaciół „Dom na osiedlu” w Łodzi, które prowadzi Atelier i Galerię ODLOT, oraz Darka Zdrojewskiego – kierującego od 25 lat pracownią STO05 przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Skierniewicach. Będzie to okazja do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, a także do rozmowy o wyzwaniach i zagrożeniach związanych z funkcjonowaniem pracowni oraz instytucji wspierających twórców z niepełnosprawnościami. Całość spotkania będzie moderować Roberta Trapani – historyczka sztuki i członkini stowarzyszenia Patrimoines Irréguliers de France (Nieoczywiste Dziedzictwo Francji).

Festiwal otworzymy w spichlerzu Muzeum Mazowieckiego w Płocku, gdzie będzie można zobaczyć wystawę „13 Niepokornych / Rebelles / Rebels” z kolekcji ART BRUT AK Andrzeja Kwasiborskiego. Wśród prezentowanych prac znajdują się m.in. dzieła stworzone przez bohaterów filmów prezentowanych podczas tegorocznej edycji festiwalu.
Całość zamkniemy wycieczką. Podobnie jak przed rokiem odwiedzimy Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku oraz jego kolekcję prac Stanisława Zagajewskiego.

Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny. Filmy posiadają napisy w językach polskim, francuskim i angielskim oraz audiodeskrypcję. Podczas rozmów z twórcami zapewniamy tłumaczenie konsekutywne.